Krzeszowice

Krzeszowice – miasto w woj. małopolskim, w powiecie krakowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Krzeszowice. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. krakowskiego.

Według danych z 30 września 2009 miasto miało 10007 mieszkańców.

Położone jest ok. 25 kilometrów na zachód od centrum Krakowa, przy linii kolejowej Kraków – Katowice i przy drodze krajowej 79 (południowa część miasta).

Wprowadzenie

Gmina Krzeszowice położona jest w południowej części Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, na obszarze Rowu Krzeszowickiego oraz Garbu Tenczyńskiego. Potrzaskana w czasie alpejskich ruchów górotwórczych płyta wyżyny kryje w sobie liczne intruzje magmowe, stąd na obszarze gminy występują: porfiry, dolomity, diabazy oraz tuf. Począwszy od dewonu, reprezentowane są tu wszystkie ery geologiczne. Wapienne podłoże Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej oraz Garbu Tenczyńskiego odsłania się w wielu miejscach, ukazując formy krasowe – liczne jaskinie, doliny krasowe oraz ostańce, należące do osobliwości tego regionu. Dla ochrony wszystkich tych niezwykłości w 1981 utworzono Zespół Jurajskich Parków Krajobrazowych. Jest ich 6, z czego 3 leżą częściowo na terenie gminy Krzeszowice: Rudniański – obejmujący niewielki wycinek Garbu Tenczyńskiego, Tenczyński – z pozostałą częścią Garbu Tenczyńskiego, Dolinki Krakowskie – z południową częścią Płaskowyżu Ojcowskiego.

Miejscowość do 1620 była własnością biskupów krakowskich, następnie przeszła w ręce rodów magnackich. W XVII wieku odkryto lecznicze właściwości tutejszych wód siarczanych. W XIX wieku gwałtowny rozwój gospodarczo-kulturalny: w Krzeszowicach zbudowano wówczas m.in. pałac Potockich wraz z parkiem krajobrazowym, liczne zakłady przemysłowe, a także znacznie powiększono infrastrukturę miejscowego uzdrowiska.

Prawa miejskie Krzeszowice otrzymały w 1925, potwierdzone w 1933.

Historia

Pierwsza historyczna wzmianka o Krzeszowicach pochodzi z 1286, kiedy to biskup Paweł z Przemankowa nadał Fryczkowi Fretonowi z Bytomia przywilej na założenie w istniejącej już wsi Cressouicy sołectwa na zasadzie prawa magdeburskiego.